زوج درمانی
همزمانی غیرکلامی در زوجدرمانی و ارتباط آن با رفاه زوجین و اتحاد درمانی
دانلود مقاله زبان اصلی : fpsyg-12-718353.pdf
همزمانی غیرکلامی در زوجدرمانی و ارتباط آن با رفاه زوجین و اتحاد درمانی
زوجدرمانی خلاصه:
در این تحقیق، بیش از ۲۰۰۰ دقیقه ویدئو از جلسات زوجدرمانی تحلیل شد و همزمانی حرکات بدنی و سر بین درمانگران و زوجین بررسی شد. نتایج نشان دادند که همزمانی غیرکلامی با ارزیابی مثبتتری از اتحاد درمانی و رفاه ذهنی زوجها مرتبط است.
🟦 عنوان مقاله:
همزمانی غیرکلامی در درمان زوجی و ارتباط آن با رفاه زوجین و اتحاد درمانی
(Nonverbal Synchrony in Couple Therapy Linked to Clients’ Well-Being and the Therapeutic Alliance)
نویسندگان:
Petra Nyman-Salonen, Virpi-Liisa Kykyri, Wolfgang Tschacher, Joona Muotka, Anu Tourunen, Markku Penttonen, Jaakko Seikkula
منتشر شده در: Frontiers in Psychology, 2021, Volume 12, Article 718353
DOI: 10.۳۳۸۹/fpsyg.2021.718353
🟧 چکیده (Abstract)
همزمانی غیرکلامی بین افراد، با جنبههای مثبت روابط انسانی ارتباط دارد. در رواندرمانی، حتی با وجود آنکه درمان مبتنی بر گفتوگو است، همزمانی غیرکلامی با پیامدهای مثبت درمانی و اتحاد قویتر میان درمانگر و مراجع مرتبط شناخته شده است. این پژوهش، همزمانی حرکات بدن و سر در جلسات زوجدرمانی را با استفاده از روش تحلیل انرژی حرکت (Motion Energy Analysis) در بیش از ۲۰۰۰ دقیقه ویدئو از ۱۱ زوج بررسی کرده و ارتباط آن را با رفاه زوجین و ارزیابی آنها از اتحاد درمانی تحلیل کرده است.
🟨 مقدمه
همزمانی در تعاملات انسانی پدیدهای رایج است. افراد تمایل دارند حرکات، لحن صدا، حالت چهره و… را به صورت خودکار با یکدیگر هماهنگ کنند. این هماهنگی باعث افزایش همدلی، صمیمیت، درک متقابل، رفتارهای اجتماعی و احساس نزدیکی میشود. در رواندرمانی، مدل “In-Sync” بیان میکند که همزمانی غیرکلامی با کیفیت اتحاد درمانی و تنظیم هیجانی مراجع مرتبط است.
🟨 هدف پژوهش
بررسی رابطه بین:
-
همزمانی غیرکلامی در جلسات زوجدرمانی
-
رفاه ذهنی زوجها
-
ارزیابی آنها و درمانگران از اتحاد درمانی
🟨 روش تحقیق
-
نمونه: ۱۱ زوج (۲۲ مراجع) + ۲ درمانگر در هر جلسه (مجموعاً ۴ نفر در جلسه)
-
جلسات: ۲۹ جلسه ویدئویی
-
تحلیل: Motion Energy Analysis (MEA) و Surrogate Synchrony (SUSY)
-
روابط مورد بررسی: هر جلسه شامل ۶ زوج تعاملی (۲۲ زوج تعاملی در کل)
🟨 یافتهها
-
همزمانی غیرکلامی معنادار در تمامی ۲۹ جلسه ثبت شد.
-
همزمانی بین همه انواع زوجهای تعاملی (زوج-زوج، زوج-درمانگر، درمانگر-درمانگر) دیده شد.
-
همزمانی بدنی بیشتر با رفاه ذهنی زوجین مرتبط بود.
-
ارزیابی اتحاد درمانی توسط زوجها با همزمانی بین زوجهایی از جنس مخالف (مثلاً شوهر-درمانگر زن) مرتبط بود.
-
ارزیابی اتحاد توسط درمانگران بیشتر با همزمانی بین افراد همجنس ولی غیرهمکار (مثلاً درمانگر زن-شوهر) مرتبط بود.
🟨 بحث
در جلساتی با چهار نفر (دو زوج و دو درمانگر)، همزمانی پیچیدهتر از جلسات فردی است. در این شرایط، زمانی که دو نفر با هم همزمان میشوند، دو نفر دیگر ناظر آن هستند. این وضعیت میتواند بر درک و تفسیر تعاملات تأثیرگذار باشد. همزمانی غیرکلامی همچنان نقش کلیدی در ایجاد پیوند درمانی دارد، اما در تنظیم چندگانه بافتهای رابطهای اتفاق میافتد.
🟩 نتیجهگیری
همزمانی غیرکلامی در درمان زوجی نقش مهمی در شکلگیری اتحاد درمانی و افزایش رفاه روانی زوجها دارد. با توجه به پیچیدگی تعاملات چهار نفره در جلسات، توجه به الگوهای همزمانی میتواند به درک بهتر از تعاملات درمانی منجر شود. استفاده از تحلیل حرکت و مدلهای پیچیده میتواند راهی نو برای ارزیابی فرآیندهای ضمنی درمانی فراهم کند.
🟩 منابع (References)
-
Tschacher, W., Ramseyer, F. (2009). Nonverbal synchrony and psychotherapeutic outcome.
-
Ramseyer, F., Tschacher, W. (2011). Nonverbal synchrony in psychotherapy.
-
Koole, S.L., Tschacher, W. (2016). In-Sync model of therapeutic alliance.
-
Nyman-Salonen, P., Seikkula, J., et al. (2020). Interactional synchrony in dialogical therapy.
-
Vicaria, I.M., Dickens, L. (2016). Meta-analysis of nonverbal synchrony.
-
Lakin, J.L., Chartrand, T.L. (2003). Behavioral mimicry and affiliation.
-
Feldman, R. (2007). Parent-infant synchrony and emotional development.
-
و همچنین مقالاتی از پایگاههای علمی مانند PubMed، ScienceDirect و Google Scholar.
✅ ترجمه صفحه اول مقاله
چکیده (Abstract):
همزمانی غیرکلامی بین افراد با جنبههای مثبت روابط بینفردی ارتباط دارد.
در رواندرمانی که گفتگو روش اصلی مداخله است، همزمانی غیرکلامی با نتایج مثبت درمانی و اتحاد درمانی قویتر بین درمانگر و مراجع در بافتهای دونفره مرتبط بوده است.
تنها تعداد اندکی از مطالعات به بررسی همزمانی غیرکلامی در گفتوگوهای درمانی چندبازیگره پرداختهاند.
در این مطالعه، همزمانی حرکات سر و بدن در زوجدرمانی با حضور چهار شرکتکننده (زن و شوهر و دو درمانگر) بررسی شده است.
ما بیش از ۲۰۰۰ دقیقه ویدئو از زوجدرمانی در ۱۱ پرونده مختلف را تحلیل کردیم با استفاده از تحلیل انرژی حرکتی (Motion Energy Analysis) و روش همزمانی جانشین (SUSY)، که قبلاً در رواندرمانی دونفره استفاده شده بود.
در هر جلسه، برای ۶ جفت مختلف، همزمانی محاسبه شد که منجر به محاسبه همزمانی برای ۶۶ جفت متفاوت گردید.
همزمانی معنادار در تمام ۲۹ جلسه تحلیلشده و بین اکثریت جفتها مشاهده شد.
مدلهای پیچیدهای برای بررسی رابطه بین همزمانی غیرکلامی با رفاه مراجعین و ارزیابی اتحاد درمانی تمام شرکتکنندگان استفاده شد.
رفاه مراجعین با همزمانیهای بدنی در جلسات مرتبط بود. تفاوتهایی میان ارزیابی اتحاد درمانی مراجعان و درمانگران یافت شد:
-
برای مراجعان، همزمانی بین جفتهای جنس مخالف اهمیت داشت
-
در حالی که برای درمانگران، همزمانی بین جفتهای همجنس اما مخالف با جنس خودشان مهم بود
حضور چهار شرکتکننده، الگوی جدیدی از همزمانی غیرکلامی را مطرح میکند؛ زیرا در حین همزمانی یک جفت، دو نفر دیگر شاهد آن هستند، بدون اینکه شرکت داشته باشند.
واژگان کلیدی: زوجدرمانی، همزمانی غیرکلامی، تحلیل انرژی حرکتی، همزمانی جانشین، اتحاد درمانی، رفاه مراجع
✅ ترجمه صفحه دوم مقاله
اگرچه همزمانی غیرکلامی در رواندرمانی به یک حوزه پژوهشی رو به رشد تبدیل شده است، اما همزمانی غیرکلامی در زوجدرمانی هنوز بهخوبی بررسی نشده است.
در زوجدرمانی، پژوهش درباره همزمانی غیرکلامی به دلیل حضور چندین مشارکتکننده و روابط مختلف، پیچیدهتر است.
ما در اینجا الگوهای دو نفره همزمانی غیرکلامی در زوجدرمانی را بررسی کردیم.
دادهها از یک پروژه پژوهشی برگرفته شد (Seikkula و همکاران، ۲۰۱۵، ۲۰۱۸) که همزمانی پاسخهای سیستم عصبی خودمختار را در جلسات زوجدرمانی بررسی کرده بود، در حالی که همه شرکتکنندگان در برخی از جلسات دستگاههایی برای ثبت پاسخهایشان به همراه داشتند.
پژوهشهای مرتبط با همزمانی غیرکلامی بین زوجهای رمانتیک هنوز اندک است.
همزمانی در رفتارهای بیدرنگ (immediacy behaviors) که فاصله روانی یا صمیمیت را تنظیم میکنند، در زوجهایی که از رابطه خود رضایت دارند شایعتر گزارش شده است (Julien و همکاران، ۲۰۰۰).
همزمانی بین همسران منجر به احساس نزدیکی و تمایل جنسی بیشتر میشود (Sharon-David و همکاران، ۲۰۱۹).
جالب اینجاست که زوجها سریعتر از زوجهای ناآشنا با یکدیگر همزمان نمیشوند، اما ارزیابی آنها از آغاز همزمانی مشابهتر است، بهویژه وقتی که تعاملات روزمرهشان را با کیفیت بالا ارزیابی کرده باشند (Preissmann و همکاران، ۲۰۱۶).
✅ ترجمه صفحه سوم مقاله
همزمانی در رواندرمانی
در رواندرمانی فردی، همزمانی غیرکلامی در سطوح مختلفی از تعامل رخ میدهد، از جمله تماس چشمی، حرکات سر، زبان بدن، و تنفس.
همزمانی بالا میان درمانگر و مراجع با کیفیت بالاتر اتحاد درمانی و نتایج بهتر درمانی مرتبط دانسته شده است (Ramseyer و Tschacher، ۲۰۱۱؛ Koole و Tschacher، ۲۰۱۶).
همزمانی در حرکات غیرکلامی میتواند احساس درکشدن، اتصال و اعتبار را افزایش دهد.
در مطالعات پیشین، همزمانی حرکتی بین درمانگر و مراجع در جلساتی که مراجعان احساس اتحاد بیشتری گزارش کرده بودند، قویتر بود. همچنین در جلساتی که درمانگر ارتباط همدلانه بیشتری برقرار میکرد، همزمانی افزایش داشت.
تحلیل همزمانی حرکتی (Motion Energy Analysis – MEA)
تحلیل انرژی حرکتی (MEA) روشی غیرتهاجمی و قابل اتکاست که امکان اندازهگیری همزمانی غیرکلامی از طریق ویدئو را بدون نیاز به کدگذاری دستی فراهم میسازد.
MEA به بررسی شدت حرکت در نواحی مختلف تصویر میپردازد و میزان تغییرات پیکسلها در هر لحظه را بهعنوان شاخص حرکت ثبت میکند.
در این مطالعه، دادههای MEA از جلسات زوجدرمانی برای محاسبه همزمانی بین زوجها و درمانگران استفاده شد.
✅ ترجمه صفحه چهارم مقاله
طرح مطالعه حاضر
در این مطالعه، به بررسی همزمانی غیرکلامی بین افراد در جلسات زوجدرمانی پرداختیم و آن را با دو متغیر مقایسه کردیم:
-
رفاه مراجعین
-
اتحاد درمانی که هم از دید درمانگران و هم مراجعین گزارش شده است
بهطور خاص، ما علاقهمند بودیم به اینکه:
-
آیا همزمانی غیرکلامی با رفاه روانی مراجعین در پایان درمان مرتبط است؟
-
آیا همزمانی غیرکلامی با اتحاد درمانی ارزیابیشده توسط هر شرکتکننده مرتبط است؟
-
آیا نوع زوج (زن-مرد، مرد-درمانگر، زن-درمانگر و…) در میزان همزمانی و ارتباط آن با پیامدها تفاوت ایجاد میکند؟
ساختار جلسات درمانی:
در جلسات زوجدرمانی مورد مطالعه، هر جلسه شامل چهار شرکتکننده بود:
-
زن
-
مرد
-
درمانگر زن
-
درمانگر مرد
این ساختار به ما اجازه داد که به جای بررسی همزمانی صرفاً بین دو نفر، ۶ ترکیب ممکن از زوجهای دونفره را برای هر جلسه تحلیل کنیم.
✅ ترجمه صفحه پنجم مقاله
مواد و روشها
شرکتکنندگان
دادهها از یک مطالعه بزرگتر در مورد رواندرمانی سیستماتیک در فنلاند استخراج شدند. ۲۹ جلسه زوجدرمانی از ۱۱ زوج مختلف مورد تحلیل قرار گرفت. هر زوج در فرآیند درمانی با دو درمانگر (زن و مرد) شرکت داشتند.
معیارهای ورود به مطالعه شامل موارد زیر بود:
-
تمایل به شرکت در پژوهش
-
نداشتن مشکلات شدید روانپزشکی که نیاز به مراقبت فوری داشته باشند
-
رضایت برای ضبط ویدئویی جلسات
تمام شرکتکنندگان فرم رضایتنامه آگاهانه را امضا کردند.
ابزارهای سنجش
-
پرسشنامه اتحاد درمانی (WAI-SR):
پس از هر جلسه توسط مراجعین و درمانگران تکمیل شد. این ابزار دارای ۱۲ آیتم است که سه مؤلفه اصلی اتحاد را میسنجد: اهداف، وظایف، و پیوند. -
مقیاس رفاه روانی (CORE-OM):
توسط مراجعین قبل و بعد از درمان تکمیل شد. این ابزار میزان ناراحتی روانشناختی و عملکرد را ارزیابی میکند.
تحلیل حرکت
از روش تحلیل انرژی حرکتی (Motion Energy Analysis – MEA) برای استخراج دادههای ویدئویی استفاده شد. سپس همزمانی بین جفتها با استفاده از الگوریتم SUSY اندازهگیری شد.
✅ ترجمه صفحه ششم مقاله
رویه و فرآیند تحلیل
تمام جلسات زوجدرمانی در اتاقهای مجهز به دوربین ضبط ویدئو ضبط شدند. دادههای ویدئویی توسط نرمافزار MEA پردازش شده و تغییرات شدت حرکت در نواحی خاص تصویر اندازهگیری شد.
برای هر جلسه، ۶ جفت تعامل (زن-شوهر، زن-درمانگر مرد، مرد-درمانگر زن، و…) مشخص شد و برای هر جفت، شاخص همزمانی غیرکلامی محاسبه گردید.
تحلیل آماری
برای تحلیل روابط بین متغیرها از مدلهای خطی چندسطحی استفاده شد. این مدلها اجازه میدهند ساختار تو در توی دادهها (جلسات درون زوجها، جفتهای مختلف درون جلسات) در نظر گرفته شود.
متغیرهای زیر در مدلها لحاظ شدند:
-
سطح همزمانی غیرکلامی هر جفت
-
نمره رفاه روانی مراجعین در پایان درمان
-
نمرات اتحاد درمانی هر شرکتکننده در پایان جلسه
جنسیت و نقش (مراجع یا درمانگر) نیز بهعنوان متغیرهای تعدیلکننده بررسی شدند.
✅ ترجمه صفحه هفتم مقاله
نتایج: میزان همزمانی
در مجموع، در ۲۹ جلسه درمانی، همزمانی غیرکلامی معنادار آماری بین اکثریت جفتهای شرکتکننده (۵۲ مورد از ۶۶ جفت ممکن) یافت شد.
میانگین همزمانی برای همه جفتها در سطحی بالاتر از مقدار تصادفی (randomized baseline) قرار داشت که نشاندهنده واقعی بودن پدیده همزمانی است.
بیشترین میزان همزمانی بین زن و شوهر و همچنین بین درمانگران همجنس مشاهده شد.
همزمانی بین درمانگران و مراجعین جنس مخالف نیز بالا بود، اما در سطحی پایینتر نسبت به دو مورد قبل.
ارتباط همزمانی با رفاه روانی زوجین
نتایج تحلیلهای آماری نشان دادند:
-
میزان بالاتر همزمانی بین زن و شوهر با سطح بالاتر رفاه روانی در پایان درمان مرتبط بود.
-
همزمانی بین درمانگران و هر یک از مراجعین، با تغییرات معنادار در شاخصهای CORE-OM (رفاه) همراه نبود.
✅ ترجمه صفحه هشتم مقاله
همزمانی و اتحاد درمانی
نتایج مدلهای چندسطحی نشان دادند:
-
برای مراجعین، همزمانی بین آنها و درمانگر جنس مخالف با سطح بالاتری از اتحاد درمانی گزارششده همبستگی داشت.
-
در مقابل، درمانگران همبستگی معناداری بین همزمانی و ارزیابیشان از اتحاد با زوجها گزارش نکردند.
بهطور خاص:
-
همزمانی غیرکلامی بین زن مراجع و درمانگر مرد با اتحاد درمانی گزارششده توسط زن همبسته بود.
-
همزمانی بین مرد مراجع و درمانگر زن با ارزیابی مرد از اتحاد درمانی همبستگی داشت.
این یافتهها حاکی از آن است که برای مراجعین، تجربه “دیدهشدن و درکشدن” ممکن است در قالب ارتباط غیرکلامی با درمانگر جنس مخالف تقویت شود.
همزمانی و نقش مشاهدهگر
ساختار چهارنفره جلسات زوجدرمانی این امکان را فراهم میآورد که دو نفر صرفاً “ناظر” باشند در حالی که دو نفر دیگر با یکدیگر در تعامل فعال هستند.
نتایج تحلیلها نشان داد که در برخی موارد، همزمانی بین اعضای ناظر نیز با متغیرهای اتحاد و رفاه مرتبط بود، که ممکن است بازتابی از فرآیندهای همدلی یا دروننگری مشاهدهگرانه باشد.
✅ ترجمه صفحه نهم مقاله
بحث
این مطالعه یکی از نخستین تلاشها برای بررسی ساختار همزمانی غیرکلامی در جلسات زوجدرمانی چندنفره (چهارنفره) است.
یافتههای ما چند نکته مهم را برجسته میسازند:
-
همزمانی گسترده است:
در اکثر جلسات، همزمانی بین جفتهای مختلف مشاهده شد، که نشاندهنده ماهیت پویای غیرکلامی تعاملات در درمان است. -
همزمانی با رفاه و اتحاد مرتبط است:
بهویژه بین زوجها و بین مراجعین و درمانگر جنس مخالف، که نشان میدهد زبان بدن میتواند بهعنوان نشانهای از پیوند روانی و همدلی عمل کند. -
ساختار چهارنفره فرصت تحلیل تازه فراهم میآورد:
از آنجا که در هر لحظه دو نفر فعالاند و دو نفر ناظر، امکان بررسی فرآیندهای مشاهده، یادگیری و بازتاب از طریق همزمانی فراهم میشود.
تفسیر نتایج در پرتو نظریه تعامل
مطابق با مدلهای پویای تعامل اجتماعی، همزمانی میتواند بازتابی از تنظیم مشترک هیجانات و ایجاد اعتماد باشد.
در زوجدرمانی، ایجاد این فضای همتنظیمشده بین مراجع و درمانگر، و بین زن و شوهر، احتمالاً نقشی کلیدی در پیشرفت درمانی ایفا میکند.
✅ ترجمه صفحه دهم مقاله
محدودیتها
با وجود یافتههای امیدوارکننده، مطالعه حاضر با چند محدودیت همراه بود:
-
اندازه نمونه کوچک:
تنها ۲۹ جلسه از ۱۱ زوج تحلیل شدند، که ممکن است توان تعمیم نتایج را محدود کند. -
طبیعت اکتشافی مطالعه:
اگرچه روابط معناداری بین همزمانی و متغیرهای روانشناختی یافت شد، اما به دلیل طراحی غیرآزمایشی نمیتوان روابط علّی را اثبات کرد. -
عدم کنترل محتوای گفتوگوها:
سطح همزمانی ممکن است به موضوع جلسه، درگیری عاطفی یا میزان حرکت کلی افراد بستگی داشته باشد. -
محدودیت در ابزار اندازهگیری:
تحلیل انرژی حرکتی (MEA) حرکات کلی بدن را اندازهگیری میکند، اما تفاوتی بین نوع حرکات (مثلاً سر تکان دادن در تأیید یا بیقراری عصبی) قائل نیست.
پیشنهادات برای پژوهش آینده
-
تحلیلهای چندوجهی ترکیبی از دادههای حرکتی، گفتاری و فیزیولوژیکی میتوانند درک دقیقتری از تعاملات درمانی فراهم کنند.
-
بررسی نقش فرهنگ، جنسیت و سبکهای ارتباطی زوجها در الگوهای همزمانی
-
استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشین برای پیشبینی پیشرفت درمان بر اساس دادههای غیرکلامی
✅ ترجمه صفحه یازدهم (پایانی) مقاله
نتیجهگیری
نتایج این پژوهش نشان میدهد که همزمانی غیرکلامی بین شرکتکنندگان در جلسات زوجدرمانی با متغیرهای مهمی همچون رفاه روانی مراجعین و اتحاد درمانی مرتبط است.
بهویژه، همزمانی بین زوجین و بین مراجعین و درمانگر جنس مخالف، پیشبینیکننده اتحاد درمانی بالاتر و نتایج مثبتتر درمان بود.
یافتهها اهمیت زبان بدن و فرآیندهای ضمنی تعامل در جلسات درمانی را تأیید میکنند.
همچنین، ساختار چهارنفره جلسات فرصتهایی منحصربهفرد برای بررسی تأثیر “شاهد بودن” و حضور غیرفعال در تعاملات فراهم میآورد.
این پژوهش گامی مهم در جهت درک نقش ارتباطات غیرکلامی در فرآیند رواندرمانی محسوب میشود و مسیر را برای تحلیلهای آینده در محیطهای چندبازیگره هموار میسازد.
✅ منابع (منتخب):
-
Ramseyer, F. & Tschacher, W. (2011). Nonverbal synchrony in psychotherapy.
-
Koole, S. L., & Tschacher, W. (2016). Synchrony in psychotherapy: A review.
-
Seikkula, J. et al. (2015, 2018). Open dialogue studies.
-
Julien, D. et al. (2000). Nonverbal behavior and marital satisfaction.
-
Sharon-David, H. et al. (2019). Synchrony and sexual attraction.
-
Preissmann, D. et al. (2016). Couple synchrony across tasks.
-
Tschacher, W. et al. (2014). Methodology for movement synchrony.
