emotion-focused-couple-therapy-a-review-of-theory-and-3ubz4ny0.pdf

درمان زوج‌ محور مبتنی بر هیجان: مروری بر نظریه و عمل

خلاصه:
این مقاله مروری به بررسی مبانی نظری و روند عملی درمان زوج‌ محور مبتنی بر هیجان (EFT) می‌پردازد. نویسندگان به اصول انسانی و سیستمی EFT، نقش درمانگر، انواع هیجانات، فرایندهای مفهومی‌سازی مورد و فازهای درمان اشاره کرده‌اند. همچنین به انواع خاص EFT برای گروه‌های ویژه پرداخته شده و نقاط قوت و ضعف این رویکرد بررسی شده است.

درمان زوج‌ محور مبتنی بر هیجان: مروری بر نظریه و عمل
(Emotion-Focused Couple Therapy: A Review of Theory and Practice)
نویسندگان:

• Alperen Şenol

• Fatmagül Gürbüz

• Meliha Tuzgöl Dost
  منتشر شده در: Current Approaches in Psychiatry, 2023; 15(1): 146-160

---

🟧 چکیده (Abstract)

درمان زوج‌ محور مبتنی بر هیجان (Emotion-Focused Couple Therapy یا EFCT)، روشی نسبتاً کوتاه‌مدت و اثربخش برای زوج‌هایی است که در روابط خود دچار مشکلات هیجانی و الگوهای تعاملی منفی شده‌اند. این رویکرد با بهره‌گیری از اصول انسان‌گرایانه و سیستمی، به دنبال تغییر الگوهای واکنش هیجانی منفی و چرخه‌های تعاملی منفی است.

این مقاله با هدف مرور نظری و عملی EFCT برای متخصصان سلامت روان نوشته شده است. در آن، مفاهیم پایه‌ای، مراحل درمان، نقش درمانگر، کار با انواع هیجانات، فرموله کردن موارد، کاربرد در گروه‌های خاص و نقاط قوت و ضعف این رویکرد بررسی شده است.

---

🟨 مقدمه

با توجه به پیچیدگی فرآیندهای روانی فردی و بین‌فردی در جلسات درمان، افزایش دانش درمانگران نسبت به مداخلات مؤثر ضروری است. در روابط زوجی، که دو نفر با ویژگی‌ها و تجربیات خاص خود تعامل دارند، نیاز به راهنمایی دقیق و متناسب احساس می‌شود. رویکردهای درمانی مؤثر در سال‌های اخیر به سرعت رشد کرده‌اند و EFCT یکی از مهم‌ترین آن‌هاست.

---

🟨 رویکرد درمانی مبتنی بر هیجان (Emotion-Focused Therapy –

نام کاربری یا نشانی ایمیل

رمز عبور

مرا به خاطر بسپار

)

EFT بر اساس پژوهش‌های علمی شکل گرفته و پایه‌های آن در درمان‌های تجربه‌نگر، گشتالتی، وجودی و انسان‌گرایانه قرار دارد. EFT ابتدا برای درمان زوج‌ها توسط لزلی گرینبرگ و سو جانسون در دهه ۱۹۸۰ طراحی شد. آن‌ها رویکرد تجربه‌گرایانه را با دیدگاه سیستمی ترکیب کردند. در این دیدگاه، مشکل نه در یکی از زوجین، بلکه در الگوهای تعاملی تقویت‌کننده میان آن‌ها دیده می‌شود.

هیجان در این رویکرد نه فقط یک پدیده درونی، بلکه عاملی سازمان‌دهنده در تعاملات زوجین محسوب می‌شود. هیجانات نقش «قطب‌نمای درمانی» را دارند؛ آن‌ها نشان می‌دهند کدام نیازها برآورده نشده‌اند و چه چیز برای مراجع اهمیت دارد.

---

🟨 انواع هیجان در EFT

در EFT، هیجانات به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• هیجانات اولیه سازگار: مانند ترس در مواجهه با خطر

• هیجانات اولیه ناسازگار: مانند احساس شرم ریشه‌دار که واکنشی افراطی است

• هیجانات ثانویه: واکنش‌هایی مانند خشم که معمولاً روی هیجانات عمیق‌تر را می‌پوشانند

• هیجانات ابزاری: برای دستکاری یا جلب توجه طرف مقابل استفاده می‌شوند

درمانگر باید به مراجع کمک کند تا این هیجانات را از هم تمییز دهد، آن‌ها را به رسمیت بشناسد و به طور مؤثری ابراز کند.

---

🟨 نقش درمانگر در EFT

درمانگر EFCT باید:

• حضور هیجانی و همدلانه داشته باشد

• الگوهای منفی تعامل را شناسایی کند

• به مراجعین کمک کند هیجانات اصلی و آسیب‌پذیر خود را بیان کنند

• لحظات تغییر عاطفی را برجسته و تثبیت کند

• بازسازی تعامل زوجین را تسهیل کند

---

🟨 مراحل درمان در EFT

1. مرحله ارزیابی و پیوند درمانی:

   • شناسایی چرخه‌های منفی و هیجانات غالب

2. مرحله بازسازی الگوهای تعاملی:

   • تسهیل بیان هیجانات آسیب‌پذیر

   • اصلاح شناخت‌ها

   • تجربه پیوند هیجانی مجدد

3. مرحله ادغام و تثبیت:

   • تقویت الگوهای جدید

   • برنامه‌ریزی برای آینده

---

🟨 EFT برای گروه‌های خاص

EFCT برای زوج‌هایی با مشکلات خاص مانند:

• آسیب‌های بین‌فردی (خیانت، داغ‌دیدگی)

• زوجین LGBTQ+

• زوجین در مرحله پیش از ازدواج یا طلاق

• مشکلات سلامت روان (افسردگی، اضطراب)

نیز طراحی و تعدیل شده است.

---

🟨 نقاط قوت و محدودیت‌ها

نقاط قوت:

• شواهد تجربی فراوان از اثربخشی

• تمرکز بر پیوند هیجانی

• ساختار مشخص و مراحل روشن

محدودیت‌ها:

• نیاز به آموزش گسترده درمانگر

• نیاز به همکاری فعال دو طرف

• کمتر مناسب برای موارد سوءاستفاده شدید جسمی

---

🟨 نتیجه‌گیری

درمان زوج‌ محور مبتنی بر هیجان، با تأکید بر عمق‌بخشی به تجربه هیجانی و بازسازی روابط از طریق تغییر الگوهای هیجانی، یکی از اثربخش‌ترین رویکردهای درمان زوج‌ها محسوب می‌شود. مطالعات آینده می‌توانند به بهبود مدل‌ها برای گروه‌های خاص و بهبود مداخلات هیجانی بپردازند.

---

🟩 منابع (References)

• Greenberg, L.S. (2011). Emotion-focused therapy: Coaching clients to work through their feelings.

• Johnson, S.M., Greenberg, L.S. (1985). The differential effects of experiential and problem-solving interventions in resolving marital conflict.

• Greenman, P.S., Johnson, S.M. (2013). Process research on Emotionally Focused Therapy (EFT) for couples.

• Gottman, J.M., Levenson, R.W. (2002). A two-factor model for predicting when a couple will divorce: Exploratory analyses using 14-year longitudinal data.

• Fromme, D.K. (2011). Systemic therapy and the logic of healing.

• Greenberg, L.S., Pascual-Leone, A. (2006). Emotion in psychotherapy: A practice-friendly research review.

• Zwack, J., Greenberg, L. (2020). Working with emotion in psychotherapy: Emotion-focused therapy from the inside out.

• Johnson, S.M. (2004, 2020). The Practice of Emotionally Focused Couple Therapy.

• و همچنین مقالاتی از پایگاه‌های علمی مانند PubMed، ScienceDirect و Google Scholar.

  ✅ ترجمه صفحه اول مقاله دوم

  عنوان مقاله:
  درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان: مروری بر نظریه و عمل
  نویسندگان: Alperen Şenol، Fatmagül Gürbüz، Meliha Tuzgöl Dost
  منبع: Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar (Current Approaches in Psychiatry), 2023; 15(1):146-160​

  ---

  🔹 چکیده (Abstract):

  درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان، یک درمان نسبتاً کوتاه‌مدت و مؤثر برای زوج‌هایی است که در روابط خود با چرخه‌های منفی تعامل و واکنش‌های هیجانی ناکارآمد مواجه هستند. هنگام پایه‌گذاری این رویکرد که تمرکز آن بر هیجانات است، از اصول انسان‌گرایانه و سیستمیک بهره گرفته شده است.

  در این مقاله، هدف آن است که یک مطالعه مروری ارائه شود که شامل فرایندهای نظری و عملی درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان برای متخصصان سلامت روان باشد. فرضیه‌های بنیادی درمان هیجان‌محور و تأثیر آن‌ها بر کاربرد این درمان در حوزه زوج‌درمانی مورد بررسی قرار گرفته است.

  در این مقاله، موضوعاتی همچون کار با انواع هیجان‌ها، نقش درمانگر، مراحل درمان و فرمول‌بندی موارد درمانی به‌صورت کلی مطرح شده‌اند. همچنین انواع درمان‌های هیجان‌محور برای گروه‌های خاصی از زوج‌ها با پیش‌زمینه‌های خاص نیز بررسی شده است.

  در نهایت، نقاط قوت و محدودیت‌های این رویکرد، جایگاه آن در حوزه درمان زوج‌ها و پیشنهاداتی برای تحقیقات آینده مطرح شده‌اند.

  کلیدواژه‌ها: درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان، روان‌درمانی، درمان هیجان‌محور، درمان زوج‌ها

  ---

  🔹 مقدمه:

  افزایش دانش و آگاهی متخصصان سلامت روان در مورد شیوه‌های درمانی مرتبط با فرآیندهای پیچیده فردی و بین‌فردی، برای حداکثر کردن اثربخشی مداخلات درمانی اهمیت دارد. درمانگران باید بدانند چگونه با مراجعانی با ویژگی‌های مختلف کار کنند و چه زمانی مداخلات مؤثر را به کار گیرند (Greenman و Johnson، ۲۰۱۳).

  به‌ویژه در مورد زوج‌ها، که هر یک دارای ویژگی‌های شخصی خود هستند و مسئولیت مدیریت هیجانات و واکنش‌های دو فرد را که رفتار، افکار و تجربه‌هایشان در تعامل دائم با یکدیگر قرار دارد، بر عهده دارند، به راهنمایی دقیقی در هنگام برنامه‌ریزی جلسات مشاوره نیاز دارند (Gottman و Levenson، ۲۰۰۲).

  در سال‌های اخیر، تعداد نظریه‌هایی که مداخلات درمانی متناسب با نیازهای زوج‌ها ارائه می‌دهند و به درمانگران در عمل راهنمایی می‌کنند، به سرعت افزایش یافته است (Simeone-DiFrancesco و همکاران، ۲۰۱۵).

  درمان هیجان‌محور، که رویکردی است که به‌طور گسترده توسط درمانگران به کار گرفته می‌شود و اثربخشی و قابلیت اجرای آن در طیف وسیعی از نمونه‌ها مشاهده شده است، همچنین در حوزه درمان زوج‌ها برجسته شده است (Greenman و Johnson، ۲۰۱۳).

✅ ترجمه صفحه دوم مقاله​

🔹 درمان هیجان‌محور (Emotion-Focused Therapy – EFT)

درمان هیجان‌محور یکی از رویکردهای روان‌درمانی تجربی است که مبنای آن بر فرآیندهای هیجانی بنا شده و به شدت تحت تأثیر رویکردهای انسان‌گرایانه، گشتالت و درمان تمرکز-محور قرار دارد. این رویکرد توسط گرینبرگ (Greenberg) و همکارانش توسعه یافته است (Greenberg و Johnson، ۱۹۸۸؛ Greenberg، ۲۰۱۱).

در ابتدا از EFT برای درمان افراد استفاده می‌شد و بعدها با تلاش‌های Johnson و Greenberg، در حوزه درمان زوج‌ها نیز به کار گرفته شد (Greenman و Johnson، ۲۰۱۳).

در EFT، اساساً مشکل در روابط به‌عنوان الگوهای منفی تعامل در نظر گرفته می‌شود و نه صرفاً به‌عنوان ویژگی‌های فردی یکی از زوجین. در این دیدگاه، تمرکز اصلی بر هیجان‌هاست؛ زیرا هیجان‌ها نه تنها نشانه مشکلات، بلکه راه‌حل آن‌ها نیز محسوب می‌شوند.

همان‌گونه که Greenberg (2011) بیان می‌کند، هیجان‌ها به‌عنوان “قطب‌نمای درمان” در نظر گرفته می‌شوند، چرا که آن‌ها اطلاعات مهمی در مورد نیازهای ارضا نشده، ارزش‌ها و اهداف درونی فرد ارائه می‌دهند.

در این رویکرد، با افزایش آگاهی نسبت به هیجانات تجربه‌شده، تغییراتی در سطح شناخت، رفتار و سبک‌های ارتباطی رخ می‌دهد.

---

✅ ترجمه صفحه سوم مقاله​

🔹 ویژگی‌های EFT

از ویژگی‌های مهم EFT می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. تمرکز بر هیجانات اولیه و تجربه‌های بدنی:
   درمانگر به مراجع کمک می‌کند تا هیجانات اولیه را که معمولاً زیر لایه‌های دفاعی و واکنش‌های ثانویه پنهان هستند، شناسایی و تجربه کند.

2. توجه به الگوهای تعاملی منفی:
   تعاملات منفی و الگوهای تکراری (مانند کناره‌گیری، حمله، دفاع) بررسی شده و تلاش می‌شود این چرخه‌ها شکسته شوند.

3. بازسازی تعاملات بر اساس دلبستگی امن:
   بر اساس نظریه دلبستگی، هدف ایجاد ارتباطی مبتنی بر امنیت، صمیمیت و پاسخ‌دهی هیجانی متقابل است.

در EFT، درمانگر نقش فعال، راهنما و همراه دارد و با ایجاد فضای امن، به زوج‌ها کمک می‌کند تا احساسات پنهان خود را با هم شریک شوند. در واقع، هدف نهایی EFT این است که زوجین بتوانند پیوند هیجانی‌ای پایدار و مثبت میان خود ایجاد کنند.

---

✅ ترجمه صفحه چهارم مقاله​

🔹 مفروضات اصلی EFT در درمان زوج‌ها

۱. هیجان به‌عنوان محور اصلی تغییر:
EFT بر این باور است که هیجان‌ها نقش محوری در درک، سازمان‌دهی و پردازش تجربه‌های انسانی دارند. هیجانات نه‌تنها پاسخ‌های درونی هستند بلکه محرک‌های رفتار و تصمیم‌گیری‌اند.

۲. الگوهای تعاملی منفی، اساس تعارض هستند:
زوج‌ها اغلب در الگوهایی گرفتار می‌شوند که شامل کناره‌گیری، تعقیب، سرزنش یا اجتناب هستند. این الگوها نیازهای دلبستگی را پاسخ نمی‌دهند و چرخه‌های معیوب ایجاد می‌کنند.

۳. بازسازی دلبستگی از طریق ارتباط هیجانی:
هدف درمان، ایجاد ارتباطی نو بر پایه پذیرش و ابراز هیجانی است تا پیوندی امن و پاسخ‌دهنده شکل گیرد.

۴. روابط درمانی مبتنی بر همدلی و پذیرش:
درمانگر با همدلی و پذیرش بدون قضاوت، فضای امنی فراهم می‌آورد تا زوج‌ها احساسات خود را آشکار کرده و با یکدیگر در میان بگذارند.

✅ ترجمه صفحه پنجم مقاله​

🔹 انواع هیجان در EFT

در EFT، برای درک بهتر نحوه پاسخ‌دهی مراجعان و تشخیص درست، تمایز بین انواع مختلف هیجان‌ها اهمیت دارد. این تمایزها شامل موارد زیر است:

1. هیجانات اولیه سازگار (Primary Adaptive Emotions):
   این هیجانات، پاسخ‌های مستقیم و مناسبی به موقعیت‌های خاص هستند. برای مثال، احساس ترس در مواجهه با خطر واقعی یا احساس غم در هنگام از دست دادن.

2. هیجانات اولیه ناسازگار (Primary Maladaptive Emotions):
   این‌ها واکنش‌های هیجانی‌ای هستند که در نتیجه تجربیات دردناک گذشته به شکل الگو در آمده‌اند و در موقعیت فعلی واکنش نامتناسب ایجاد می‌کنند. مثلاً احساس شرم شدید هنگام ابراز یک نیاز ساده.

3. هیجانات ثانویه (Secondary Emotions):
   این هیجانات به‌جای پاسخ به رویداد بیرونی، واکنشی به هیجانات دیگر هستند. مثل خشم به‌جای ترس یا شوخی به‌جای غم.

4. هیجانات ابزاری (Instrumental Emotions):
   این هیجانات به‌طور آگاهانه یا ناخودآگاه برای کنترل یا اثرگذاری بر طرف مقابل ابراز می‌شوند. مانند گریه برای جلب ترحم یا خشم‌ورزی برای ایجاد احساس گناه در طرف مقابل.

درمانگر باید به زوج‌ها کمک کند تا بین این هیجانات تمایز قائل شده و آن‌ها را بشناسند، تجربه کنند، و در صورت لزوم مجدداً سازمان‌دهی نمایند.

---

✅ ترجمه صفحه ششم مقاله​

🔹 نقش درمانگر در EFT

درمانگر در رویکرد EFT، نقش فعالی دارد. مهم‌ترین وظایف او عبارت‌اند از:

1. ایجاد پیوند درمانی قوی:
   درمانگر باید بتواند فضای امنی فراهم کند که در آن زوجین احساس پذیرش، شنیده‌شدن و حمایت کنند.

2. شناسایی چرخه‌های منفی:
   درمانگر به زوج‌ها کمک می‌کند تا الگوهای تعاملی تکراری خود را شناسایی کرده و بفهمند چگونه این الگوها باعث تشدید فاصله عاطفی می‌شوند.

3. دسترسی به هیجانات آسیب‌پذیر:
   درمانگر تلاش می‌کند احساسات پنهان‌شده یا دفن‌شده زوجین (مثل ترس، اندوه، احساس طرد یا بی‌ارزشی) را فعال کند.

4. تسریع تغییر از طریق تجربه هیجانی:
   EFT بر اساس فرضیه‌ای عمل می‌کند که «هیجان، با هیجان تغییر می‌کند». بنابراین تجربه عمیق هیجانات اصلی، محرک اصلی تغییر است.

5. بازسازی تعامل:
   درمانگر به زوجین کمک می‌کند تا احساسات خود را به شیوه‌ای ابراز کنند که طرف مقابل آن را بشنود، درک کند و پاسخ هیجانی مناسبی به آن دهد.

✅ ترجمه صفحه هفتم مقاله​

🔹 مراحل درمان زوج‌محور هیجان‌محور

مدل EFT در درمان زوج‌ها شامل سه مرحله اصلی و نه گام ساختاریافته است که در پژوهش‌ها و راهنمای بالینی تأیید شده‌اند:

---

مرحله اول: شناسایی چرخه‌های منفی و ایجاد اتحاد درمانی

1. ایجاد اتحاد و ارزیابی الگوهای رابطه‌ای:
   در این مرحله، درمانگر تلاش می‌کند پیوندی امن با زوجین برقرار کند، مسائل موجود را بشناسد، و نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی نماید.

2. شناسایی الگوهای منفی تعامل:
   درمانگر با مشاهده دقیق تعاملات زوج، چرخه‌های منفی (مثل یکی تعقیب‌گر و دیگری کناره‌گیر) را تشخیص می‌دهد.

3. دسترسی به هیجانات زیربنایی:
   درمانگر به زوجین کمک می‌کند هیجانات اولیه و آسیب‌پذیر خود را بشناسند و نسبت به آن آگاه شوند.

4. چارچوب‌بندی مجدد مشکل:
   مشکل نه به عنوان “مشکل فرد مقابل”، بلکه به‌عنوان “چرخه مخرب” بازتعریف می‌شود.

---

مرحله دوم: بازسازی تعاملات

5. افزایش آگاهی هیجانی و پذیرش شریک زندگی:
   هر یک از زوجین با بیان احساسات خود، به طرف مقابل اجازه می‌دهد تا بهتر درک کند و پاسخ هیجانی مناسبی بدهد.

6. پذیرش هیجانی و بازسازی تعامل:
   بازسازی رابطه بر پایه دلبستگی ایمن با تعاملاتی شامل ابراز نیاز و پاسخ‌دهی به آن‌ها انجام می‌شود.

✅ ترجمه صفحه هشتم مقاله​

مرحله دوم ادامه – بازسازی تعاملات

7. تسهیل ابراز احساسات و نیازهای پیوندی:
   زوجین در محیطی امن و بدون قضاوت، احساسات آسیب‌پذیر و نیازهای عاطفی خود را با شریکشان به اشتراک می‌گذارند. این ابراز صادقانه به بهبود همدلی و پاسخ‌دهی عاطفی کمک می‌کند.

---

مرحله سوم: تثبیت و یکپارچه‌سازی تغییرات

8. ایجاد راه‌حل‌های جدید برای مشکلات قدیمی:
   زوجین با الگوهای جدید ارتباطی، به بررسی مسائل قبلی می‌پردازند و تلاش می‌کنند آن‌ها را از زاویه‌ای جدید حل کنند.

9. تحکیم تعاملات جدید:
   در این مرحله، تمرکز بر تثبیت رفتارهای تازه، تقویت امنیت دلبستگی، و برنامه‌ریزی برای آینده رابطه است. درمانگر به زوج کمک می‌کند مهارت‌های ارتباطی و هیجانی جدید خود را حفظ و تقویت کنند.

---

🔹 فرمول‌بندی مورد در EFT

فرمول‌بندی مورد در EFT بر اساس نظریه دلبستگی شکل می‌گیرد. درمانگر به جای تمرکز صرف بر نشانه‌ها یا تشخیص‌های فردی، به الگوهای رابطه‌ای و هیجانی توجه می‌کند.
در این فرایند، از مدل چرخه منفی (Negative Cycle) استفاده می‌شود. این چرخه شامل:

• هیجانات پنهان‌شده (مثلاً احساس طردشدگی)

• رفتارهای دفاعی (مثل سکوت یا خشم)

• تفسیرها و باورهای غلط

• پاسخ شریک زندگی (مثلاً کناره‌گیری)

درمانگر این چرخه را به‌صورت تعاملی برای زوجین روشن می‌کند تا بتوانند از آن آگاه شوند و برای تغییر تلاش کنند.

✅ ترجمه صفحه نهم مقاله​

🔹 کار با هیجانات در EFT

در EFT، هیجانات در سطح تجربه و تعامل بررسی و پردازش می‌شوند. این کار با چند مرحله صورت می‌گیرد:

1. نام‌گذاری هیجان (Labeling):
   مراجع یاد می‌گیرد که احساس خود را شناسایی و به آن نام بدهد، مثلاً “من احساس ناامنی می‌کنم”.

2. دسترسی به احساسات بدنی:
   توجه به تجربه‌های بدنی (مثل انقباض در سینه یا لرزش صدا) راهی به‌سوی احساسات اصلی است.

3. شکل‌دهی تجربه هیجانی تازه:
   درمانگر با ایجاد یک موقعیت امن، به مراجع کمک می‌کند تا هیجان قدیمی را بازبینی کرده و پاسخ جدید و مؤثری را تجربه کند.

4. تجلی هیجان به صورت کلامی و غیرکلامی:
   احساسات به‌صورت شفاهی و از طریق زبان بدن بیان می‌شوند. این بیان اصیل باعث دگرگونی در رابطه می‌شود.

5. تنظیم هیجان:
   در طول فرآیند، درمانگر به مراجع کمک می‌کند تا هیجانات شدید را تنظیم کرده و از سرکوب یا انفجار آن جلوگیری کند.

درمانگر به صورت مداوم در حال تنظیم فضاست تا زوجین بتوانند احساسات واقعی خود را به شکل سالمی تجربه و ابراز کنند.

✅ ترجمه صفحه دهم مقاله​

🔹 EFT برای گروه‌های خاص از زوج‌ها

درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان (EFT) به‌گونه‌ای طراحی شده است که می‌تواند برای طیف گسترده‌ای از زوج‌ها با نیازها و ویژگی‌های متفاوت، سازگار شود. برخی کاربردهای خاص این درمان عبارت‌اند از:

---

۱. زوج‌هایی با تروما و PTSD:

EFT به‌طور مؤثری برای زوج‌هایی که یکی از طرفین دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) است، استفاده می‌شود.
در این موارد، تمرکز بر ایجاد فضای ایمن و توانایی زوج برای تنظیم هیجانات مشترک بسیار مهم است (Johnson & Williams-Keeler, 1998).

---

۲. زوج‌های LGBTQ+:

در این گروه، EFT با در نظر گرفتن حساسیت‌های فرهنگی، اجتماعی و جنسیتی به‌کار می‌رود.
درمانگر باید از کلیشه‌ها و تعصبات فرهنگی دوری کرده و محیطی بدون قضاوت فراهم کند.

---

۳. زوج‌های بین‌فرهنگی یا بین‌نژادی:

در این شرایط، اختلافات فرهنگی در سبک‌های ارتباطی و عاطفی باید شناسایی شده و مورد توجه قرار گیرد.
فرهنگ می‌تواند بر نحوه ابراز احساسات، درک نقش‌های جنسیتی و سبک دلبستگی تأثیر بگذارد.

---

۴. زوج‌های با یکی از طرفین مبتلا به بیماری روانی (مثل افسردگی یا اضطراب):

در EFT، به هیجانات به‌عنوان پیام‌رسان‌هایی از نیازهای اساسی نگاه می‌شود و با تنظیم هیجانی در رابطه، به بهبود شرایط روانی نیز کمک می‌شود.

🔹 نقاط قوت و محدودیت‌های EFT

✅ نقاط قوت درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان:

1. پشتوانه نظری قوی:
   بر مبنای نظریه دلبستگی و هیجان بنا شده و ریشه در رویکردهای تجربی، انسان‌گرایانه و سیستمی دارد.

2. تمرکز بر تجربه عاطفی عمیق:
   باعث می‌شود زوجین نه‌تنها مشکلات را حل کنند، بلکه به سطحی از نزدیکی و صمیمیت برسند که پیش از آن تجربه نکرده‌اند.

3. ساختار مشخص و مراحل روشن:
   سه مرحله و نه گام کاملاً تعریف‌شده، مسیر درمان را برای درمانگر و زوجین قابل پیش‌بینی و منسجم می‌سازد.

4. انعطاف‌پذیری و کاربرد وسیع:
   EFT در درمان زوج‌هایی با تروما، اختلالات روانی، تفاوت‌های فرهنگی و مشکلات حاد مانند خیانت قابل استفاده است.

5. اثربخشی تجربی اثبات‌شده:
   مطالعات فراوان اثربخشی این رویکرد را در بهبود رضایت زناشویی، کاهش تعارضات و افزایش دلبستگی ایمن نشان داده‌اند.

---

⚠️ محدودیت‌های EFT:

1. نیاز به آموزش تخصصی:
   اجرای EFT مستلزم دانش عمیق از نظریه دلبستگی، تجربه‌نگر و مهارت‌های خاص تنظیم هیجان است.

2. مناسب نبودن برای سوءاستفاده شدید:
   در روابطی که خشونت جسمی یا کنترلگری شدید وجود دارد، EFT گزینه‌ی مناسبی نیست مگر بعد از مداخلات ایمنی اولیه.

3. نیاز به انگیزه و مشارکت فعال هر دو زوج:
   اگر یکی از زوجین همکاری نکند یا از نظر هیجانی بسته باشد، فرآیند درمان با دشواری روبه‌رو می‌شود.

✅ ترجمه صفحه دوازدهم مقاله​

🔹 جایگاه EFT در حوزه درمان زوج‌ها

درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان (EFT) در سال‌های اخیر به یکی از پرکاربردترین و پرمطالعه‌ترین رویکردها در درمان زوج‌ها تبدیل شده است. چندین عامل به این جایگاه کمک کرده‌اند:

1. پوشش هم‌زمان ابعاد هیجانی و تعاملی:
   برخلاف برخی درمان‌های رفتاری یا شناختی که تمرکز صرف بر حل مسئله یا تغییر رفتار دارند، EFT با ورود به دنیای هیجانات عمیق، امکان تغییرات پایدارتر را فراهم می‌آورد.

2. پذیرش گسترده بین‌المللی:
   EFT در بسیاری از کشورها به‌عنوان یک درمان مبتنی بر شواهد (evidence-based) شناخته شده و در پروتکل‌های سلامت روان گنجانده شده است.

3. پاسخگویی به نیازهای زوج‌های امروزی:
   در دنیای امروز، زوج‌ها بیشتر از گذشته به دنبال نزدیکی عاطفی، شنیده‌شدن و اصالت در رابطه هستند؛ EFT مستقیماً این نیازها را هدف قرار می‌دهد.

4. قابلیت ترکیب با سایر درمان‌ها:
   EFT می‌تواند در کنار درمان فردی، خانوادگی یا گروهی استفاده شود و با رویکردهایی مثل ذهن‌آگاهی، رفتاردرمانی، روان‌تحلیلی و… ادغام گردد.

 

✅ ترجمه صفحه سیزدهم مقاله

🔹 پژوهش‌های مربوط به اثربخشی EFT

مطالعات متعددی نشان داده‌اند که EFT تأثیر قابل‌توجهی در بهبود کیفیت روابط زوجین دارد. از جمله:

1. Greenberg و Johnson (1988):
   پژوهش‌های اولیه آن‌ها نشان داد که EFT می‌تواند به کاهش تعارض، افزایش همدلی و بهبود پیوند دلبستگی منجر شود.

2. Wiebe و Johnson (2016):
   با تحلیل فرایندهای تغییر در EFT، آن‌ها تأیید کردند که لحظات کلیدی تجربه هیجانی نقش مهمی در تحولات درمان دارند.

3. Johnson و Talitman (1997):
   در مطالعه‌ای بر زوج‌هایی با مشکلات شدید، نشان داده شد که پس از ۱۲ جلسه EFT، بهبودی قابل‌توجهی در پیوند عاطفی گزارش شد.

4. Dalgleish و همکاران (۲۰۱۵):
   یافته‌های آنان بر نقش تغییرات تدریجی در الگوهای هیجانی و تعاملی تأکید داشت و نشان داد که حتی زوج‌هایی با سابقه طولانی اختلاف نیز می‌توانند از این رویکرد بهره‌مند شوند.

5. Pascual-Leone و همکاران (۲۰۱۷):
   در متاآنالیزی از درمان‌های تجربی، EFT در رتبه بالایی از نظر اثربخشی قرار گرفت، خصوصاً در افزایش تجربه هیجانی اصیل.

✅ ترجمه صفحه چهاردهم مقاله

🔹 پیشنهاداتی برای پژوهش‌های آینده

با وجود رشد چشمگیر EFT، همچنان زمینه‌هایی برای توسعه و تحقیق بیشتر وجود دارد. نویسندگان مقاله پیشنهاد می‌کنند:

1. پژوهش در مورد جمعیت‌های متنوع‌تر:
   لازم است EFT در میان گروه‌های کمتر مطالعه‌شده مانند زوج‌های جوان، سالمندان، زوج‌های دارای فرزند با نیازهای خاص، و فرهنگ‌های غیرغربی بررسی شود.

2. ترکیب EFT با فنون دیگر:
   مثلاً بررسی کارایی ترکیب EFT با ذهن‌آگاهی (mindfulness)، روایت‌درمانی، یا تکنولوژی‌های دیجیتال مثل درمان آنلاین.

3. مطالعه بلندمدت بر پیامدها:
   بیشتر پژوهش‌های فعلی اثر کوتاه‌مدت EFT را بررسی کرده‌اند. بررسی پایداری نتایج در بازه‌های چند ساله می‌تواند دید بهتری ارائه دهد.

4. بررسی نقش ویژگی‌های فردی زوجین در موفقیت درمان:
   مثل سبک دلبستگی، سطح تحصیلات، سابقه تروما، یا نوع شخصیت و تأثیر آن‌ها بر فرایند درمان.

5. تمرکز بر آموزش درمانگران:
   بررسی بهترین روش‌های آموزش EFT و تأثیر ویژگی‌های درمانگر بر کیفیت اجرای درمان.

✅ ترجمه صفحه پانزدهم مقاله

🔹 نتیجه‌گیری

درمان زوج‌محور مبتنی بر هیجان (EFT) به‌عنوان یک رویکرد درمانی ساختاریافته، مبتنی بر شواهد و کارآمد، به درمانگران در زمینه بهبود روابط زوج‌ها کمک فراوانی می‌کند. EFT با تمرکز بر هیجان‌های اساسی، الگوهای منفی تعاملی و نیازهای دلبستگی زوجین، امکان ترمیم و بازسازی پیوند عاطفی را فراهم می‌کند.

مزایای متعدد این رویکرد از جمله سازگاری با گروه‌های مختلف زوج‌ها، اثربخشی درمانی بالا و عمق تغییرات ایجادشده، آن را به یکی از محبوب‌ترین و پرکاربردترین مدل‌های درمان زوجی تبدیل کرده است.

در عین حال، شناخت محدودیت‌ها، نیاز به آموزش تخصصی، و توجه به ویژگی‌های فرهنگی و فردی مراجعان از جمله مواردی هستند که در استفاده از این رویکرد باید مدنظر قرار گیرد.

در مجموع، درمان زوج‌محور هیجان‌محور چشم‌انداز روشنی برای توسعه بالینی و پژوهشی در حوزه مداخلات زناشویی ارائه می‌دهد.

✅ ترجمه صفحه شانزدهم مقاله

🔹 منابع (References)

1. Greenberg L, Johnson S (1988) Emotionally focused therapy for couples.

2. Greenberg LS (2011) Emotion-focused therapy.

3. Greenman PS, Johnson SM (2013) Process research in emotionally focused couple therapy.

4. Gottman JM, Levenson RW (2002) A two-factor model for predicting divorce.

5. Johnson SM, Talitman E (1997) Predictors of success in emotionally focused marital therapy.

6. Dalgleish TL et al. (2015) Change processes in EFT for couples.

7. Pascual-Leone A, Yeryomenko N (2017) Emotion-focused therapy and the role of experiencing.

8. Johnson SM, Williams-Keeler L (1998) Creating healing relationships for traumatized partners.

9. Wiebe SA, Johnson SM (2016) A review of process research in emotionally focused couple therapy.

10. Simeone-DiFrancesco C et al. (2015) Relationship therapy models in practice.

(و سایر منابع ذکرشده در متن مقاله)

---